Türkiye’de 12-14 milyon diyabetli var, ama çoğu hastalığından habersiz

Acıbadem Sağlık Grubu uzmanları, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte diyabetin erken tanısını, organlar üzerindeki etkilerini ve yeni tedavi teknolojilerini ele aldı. Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiği belirtildi.

Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, Türkiye’de her 10 yılda diyabet görülme sıklığının yüzde 100 arttığını, ikiye katlandığını belirledi. Yılmaz, diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analoglarının doğru kullanıldığında tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu, ancak ciddi yan etkileri bulunduğu için reçetesiz satılmaması gerektiğini söyledi.

Etkinlikte hastalık sürecini kendi deneyimleriyle anlatan üç hasta da yer aldı. Yıllarca kilo sorunuyla mücadele eden 46 yaşındaki Selin Oral, sağlık ekibinin yürüttüğü tedaviyle 38 kilo verdi ve yarı maraton koşmaya başladı; Nisan ayında Prag’da düzenlenecek yarı maratonda 21 kilometre koşmayı hedefliyor. Kan şekeri 600 seviyesine çıkarak komaya giren ve günlerce hastanede yatan İlhan Güngördü ise 52 kilo vererek diyabeti, hipertansiyonu ve karaciğer yağlanmasını yendiğini anlattı. Retinitis pigmentosa nedeniyle görme yetisini 12 yaşından sonra kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner, 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı aldı ve son altı aydır dijital insülin pompasını ekran okuyucu ve yapay zekâ desteğiyle tek başına kullanıyor.

Erken tanı organları koruyor

Diyabetin 0-90 yaş arasında her yaşta ortaya çıkabildiği, iyi izlenmediğinde ciddi organ hasarlarına yol açtığı belirtildi. Yılmaz, hastalığın kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu, diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktardı. Erken dönemde alınacak önlemlerin hem organ hasarını önlediğini hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını vurguladı.

Diyabet tedavisinde kullanılan teknolojilerin son yıllarda büyük değiştiği, parmaktan yapılan günlük ölçümlerin yerini sürekli glikoz ölçen sensörlerin aldığı ifade edildi. Yılmaz, sürekli takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yaptığını ve günde dört-beş ölçümle fark edilemeyen değişimlerin bu sayede görülebildiğini söyledi. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu ise teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini belirtti.

Türkiye verilerini paylaşan Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğunu ve bu sayının 2050 yılında 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi. Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını belirten Çelik, ülkede diyabet prevalansının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini ifade etti.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar pek çok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu belirtti. Diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı gelişme riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve önlenebilir körlük nedenlerinin de başında geldiğini söyledi.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının gün içindeki dalgalanmaların takibine olanak tanıdığını ve bu dalgalanmaların hücreleri yorarak organlarda bozulmaya yol açabileceğini aktardı. Süleymanoğlu, sürekli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetildiğini, gece uykuda da şeker seviyesinin izlenebildiğini ve sonuçların diyabet merkeziyle paylaşılabildiğini söyledi.

GLP-1 ilaçları hekim kontrolünde kullanılmalı

Son yıllarda "zayıflama iğnesi" olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların aslında diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirten Yılmaz, bu ilaçların hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini vurguladı. Safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği ya da trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda kullanımın uygun olmayabileceğini, bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılması gerektiğini söyledi. Türkiye’de bu ilaçların reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun oluşturduğunu, sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin de hastaların tedaviden uzaklaşmasına yol açabildiğini belirtti.

Kutu bilgisi: Aşırı kilo ve obezite tablosu

Etkinlikte İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verileri ilk kez paylaştı. Verilere göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kiloluluk ya da obezite sendromu bulunuyor, hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor ve her iki hastadan biri kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerlerinin dünya ortalamasının altına gerilediği belirtildi.

Yılmaz, bu verilerin diyabetin doğru yönetildiğinde korkulan bir hastalık olmaktan çıkabildiğini gösterdiğini söyledi. DİYAM bünyesinde 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediklerini belirten Yılmaz, bu hedefe ulaşılması halinde dünyanın en büyük diyabet veri kaynaklarından birinin oluşturulacağını ifade etti.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı